Τι είναι η κοιλιοκάκη;

Η κοιλιοκάκη (ή δυσανεξία στη γλουτένη) είναι μια χρόνια, αυτοάνοση πάθηση που προκαλείται από την κατανάλωση γλουτένης — μιας πρωτεΐνης που βρίσκεται στο σιτάρι, το κριθάρι και τη σίκαλη. Σε άτομα με γενετική προδιάθεση, η γλουτένη προκαλεί φλεγμονώδη αντίδραση στο λεπτό έντερο, η οποία οδηγεί σε:

Καταστροφή των εντερικών λαχνών (δομές υπεύθυνες για την απορρόφηση θρεπτικών συστατικών)
Δυσαπορρόφηση
Έλλειψη θρεπτικών συστατικών
Συμπτώματα όπως διάρροια, φούσκωμα, απώλεια βάρους, κόπωση και αναιμία

🔬 Στην Ευρώπη, η κοιλιοκάκη επηρεάζει περίπου το 1% του πληθυσμού, αλλά πολλοί δεν έχουν διαγνωστεί ακόμα.

Τι είναι η μη-κοιλιοκακική ευαισθησία στη γλουτένη;

Η NCGS (Non-Celiac Gluten/Wheat Sensitivity) αφορά άτομα που εμφανίζουν παρόμοια συμπτώματα μετά την κατανάλωση γλουτένης, χωρίς όμως να πληρούν τα διαγνωστικά κριτήρια της κοιλιοκάκης ή της αλλεργίας στο σιτάρι.

Τα πιο συχνά συμπτώματα:

• Φούσκωμα και κοιλιακό άλγος
• Εναλλαγές διάρροιας/δυσκοιλιότητας
• Πονοκέφαλοι και "brain fog"
• Κόπωση

Η διάγνωση τίθεται κυρίως μέσω αποκλεισμού, αφού πρώτα αποκλειστεί η κοιλιοκάκη.

Σύγχρονη Διαγνωστική Προσέγγιση (ESPGHAN 2020)

Η κοιλιοκάκη είναι μια συστηματική αυτοάνοση νόσος που ενεργοποιείται από την πρόσληψη γλουτένης και χαρακτηρίζεται από εντερικές και εξωεντερικές εκδηλώσεις, παρουσία αντισωμάτων και γενετικής προδιάθεσης.

🔬 Κλασική Διάγνωση με Βιοψία

Η ιστολογική εξέταση του λεπτού εντέρου είναι η προτιμώμενη μέθοδος όταν:

• Ο τίτλος του TG2-IgA είναι <10x ULN
• Το παιδί είναι ασυμπτωματικό
• Τα αντισώματα είναι χαμηλά ή αμφιλεγόμενα
• Υπάρχουν συνοδά νοσήματα

🩺 Διάγνωση χωρίς Βιοψία

Αποδεκτή υπό αυστηρές προϋποθέσεις - ΌΛΑ τα εξής:

• Συμπτωματικό παιδί με TG2-IgA ≥10× ULN
• Θετικό αντισώμα EMA σε δεύτερο δείγμα
• Θετική HLA-DQ2 ή DQ8 γονοτυπική ανάλυση
• Αποκλεισμός IgA ανεπάρκειας

Ο Ρόλος της Γενετικής (HLA-DQ2/DQ8)

🧬 Γενετικά Στοιχεία

Η παρουσία HLA-DQ2 ή DQ8 βρίσκεται στο >95% των ασθενών
Η απουσία τους αποκλείει ουσιαστικά τη διάγνωση
Απαραίτητη αλλά όχι επαρκής προϋπόθεση

🔍 Χρήσιμη σε:

Προληπτικό έλεγχο συγγενών υψηλού κινδύνου
Σύνθετες ή μη διαγνωστικά καθαρές περιπτώσεις
Υποψία με αρνητικά ορολογικά ευρήματα

Φαινότυποι και Συμπτώματα

Η κοιλιοκάκη εμφανίζεται με ποικιλία συμπτωμάτων που μπορεί να διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των παιδιών:

🤢 Γαστρεντερικά

• Διάρροια
• Φούσκωμα
• Κακή ανάπτυξη
• Ανορεξία

🩸 Εξωεντερικά

• Αναιμία
• Χρόνια κόπωση
• Καθυστέρηση ανάπτυξης
• Οδοντικά ελλείμματα

🧠 Νευροψυχιατρικά

• Ευερεθιστότητα
• Μαθησιακές δυσκολίες
• Κεφαλαλγία
• Διαταραχές συμπεριφοράς

Παρακολούθηση και Συμμόρφωση

Μετά τη διάγνωση, το παιδί πρέπει να τεθεί σε δια βίου αυστηρή δίαιτα χωρίς γλουτένη. Η συμμόρφωση και η βελτίωση παρακολουθούνται συστηματικά:

1μ

Πρώτος Μήνας

Διατροφική υποστήριξη από εξειδικευμένο ειδικό και έλεγχος συμπτωμάτων

3-6μ

3-6 Μήνες

Ορολογικός έλεγχος (TG2-IgA) για αξιολόγηση της συμμόρφωσης στη δίαιτα

1ετ

Ετήσια Παρακολούθηση

Έλεγχος ανάπτυξης, απορρόφησης και θρεπτικής κατάστασης

Σημαντικό: Επανεξέταση ή επανάληψη βιοψίας μπορεί να απαιτηθεί εάν δεν υπάρχει ύφεση των συμπτωμάτων ή των δεικτών.

Γλουτένη και Δίαιτα

🚫 Περιέχουν Γλουτένη:

Σιτάρι (durum, σπέλτα, καμούτ)
Κριθάρι
Σίκαλη
Τριτικάλε

✅ Επιτρεπόμενα:

Ρύζι, κινόα, φαγόπυρο, κεχρί
Φρούτα και λαχανικά
Όσπρια και ξηροί καρποί
Κρέας, ψάρι, αυγά

Χρειάζεστε εξειδικευμένη βοήθεια;

Εάν υποπτεύεστε ότι το παιδί σας μπορεί να έχει κοιλιοκάκη, ή έχετε ερωτήσεις σχετικά με την ολοκληρωμένη διαχείριση της πάθησης, επικοινωνήστε μαζί μας.